Phân chia 24 tiết khí
thời kì của mỗi tiết khí trong lịch dương tương đối nhất thiết. 6 tháng đầu, tiết khí sẽ rơi vào ngày 5, trung khí sẽ rơi vào ngày 21; 6 tháng cuối, tiết khí rơi vào ngày 8, trung khí rơi vào ngày 23; có thể động dao khoảng 1 - 2 ngày, như Lập xuân thường rơi vào ngày 3 - 5 tháng 2 dương lịch.
Tên của mỗi tiết khí đều mang một hàm nghĩa riêng. Một năm sẽ có “tứ lập” gồm Lập xuân, Lập hạ, Lập thu, Lập đông phản ảnh thời khắc bốn mùa bắt đầu. Đông, hạ gồm “nhị chí” là Đông chí và Hạ chí biểu đạt rằng ngày mùa đông, hạ đã hết. Xuân, thu có “nhị phân” là Xuân phân và Thu phân, biểu hiện thời gian của ngày và đêm bằng nhau. 5 tiết khí đề đạt sự biến hóa của độ ấm gồm Tiểu thử, Đại thử, Xử thử, Tiểu hàn, Đại hàn. 7 tiết khí đề đạt hiện tượng thời tiết: Vũ thủy, Cốc vũ, Bạch lộ, Hàn lộ, Sương giáng, Tiểu tuyết, Đại tuyết. 4 tiết khí phản ánh hiện tượng mang tính thời vụ của động thực vật cũng như thời tiết gồm Kinh trập (thời kì sâu bọ sản xuất nhiều), bộc bạch, Tiểu mãn, Mang chủng (thời kì các loại ngũ cốc trổ bông).
Lấy Lập xuân làm thời khắc bắt đầu của một năm, thứ tự của các tiết khí là: Lập xuân, Vũ thủy, Kinh trập, Xuân phân, phân trần, Cốc vũ (mùa xuân); Lập hạ, Tiểu mãn, Mang chủng, Hạ chí, Tiểu thử, Đại thử (mùa hạ); Lập thu, Xử thử, Bạch lộ, Thu phân, Hàn lộ, Sương giáng (mùa thu); Lập đông, Tiểu tuyết, Đại tuyết, Đông chí, Tiểu hàn, Đại hàn.
Ảnh hưởng của tiết khí lên thân thể
Tiết khí được xây dựng dựa trên quy luật vận động của thái dương, trái đất và mặt trăng. Do vị trí trong không gian của dữ, trái đất, mặt trăng cũng như các ngôi sao biến hóa không luật lệ liên tục, đồng thời năng lượng của vũ trụ sẽ đổi thay không ngừng, sự thay đổi này biến động lớn nhất giữa các tiết khí.
Tiết là một phần nội dung của âm lịch, xuất hiện vào hơn 2000 năm trước ở khu vực trung nguyên, Trung Quốc. Nhưng không có tức thị nó chỉ có ảnh hưởng đến khu vực này, vị Tiết khí được sinh ra từ quy luật vận hành của kim ô, địa cầu, mặt trăng và các ngôi sao, thành thử sự biến hóa của năng lượng vũ trụ sẽ ảnh hưởng lên bất cứ nơi đâu trên địa cầu, không phân Bắc bán cầu, Nam bán cầu, cũng như Tây bán cầu, Đông bán cầu.
Thuật dưỡng sinh trong tiết Mang chủng
Mang chủng là một trong 24 tiết khí của một năm, năm nay bắt đầu từ ngày 6/6 - 20/6, thuộc tiết khí của mùa hạ.
Trong các tài liệu trong lịch âm có ghi “Đấu chỉ tỵ vi mang chủng, thử thời khả chúng hữu mang chi cốc, quá thử tức thất hiệu, cố danh mang chủng dã”. Ý nói, Mang chủng là tiết khí ăn nhập nhất để gieo hạt các loại lúa gạo.
Mùa hạ, nhiệt độ không khí tăng cao, độ ẩm không khí cũng tăng theo, mồ hôi trong thân không thể thông sướng, tức nhiệt chưng thấp động, thấp nhiệt dày đặc trong không khí, thân cũng như hô hấp đều chẳng thể tránh khỏi tiếp xúc với khí thấp nhiệt. bởi thế, thử lệnh thấp thắng tất đa kiêm cảm, khiến người cảm thấy ủ rũ không náo nức, tứ chi mệt mỏi. Vì vậy, trong tiết khí Mang chủng chẳng những phải quản lý tốt ruộng nương trong kỳ mưa mà còn phải chú trọng tăng cường thể chất, tránh mắc các bệnh lây nhiễm và bệnh thời tiết như cảm nắng, viêm tuyến mang tai, thủy đậu…
sinh dưỡng trong tiết Mang chủng cần dựa vào đặc trưng thời tiết của nó, điều dưỡng trên nhiều mặt.
ý thức:
Về mặt điều dưỡng tinh thần, cần khiến cho tinh thần duy trì thể thoải mái, vui vẻ, không nên tức giận sầu muộn, như vậy thì khí cơ mới có thể tuyên thông, thông tiết thiên nhiên.
Sinh hoạt bình thường:
Nên ngủ muộn dậy sớm, xúc tiếp với ánh nắng màng tang, để thuận theo sự sung thịnh của dương khí, có lợi cho sự vận hành của khí huyết, háo hức ý thức. Mùa hạ ngày dài đêm ngắn, một giấc ngủ ngắn vào buổi trưa giúp giảm mỏi mệt, có lợi cho sức khỏe. Buổi trưa trời nóng, người dễ ra mồ hôi, nên thẳng tính thay trang phục. Để tránh cảm nắng, nên thường tắm rửa nhằm giúp da sơ thông, “dương nhiệt” dễ dàng phát tiết. Nhưng cần để ý, khi mới ra mồ hôi không lập tức tắm ngay.
Ẩm thực:
Từ xưa đến nay, vào mùa hạ, chuyển hóa trong cơ thể thịnh vượng, dễ đổ mồ hôi, hao khí thương tân, nên ăn uống các thực phẩm có công dụng khư thử ích khí, sinh tân chỉ khát. Người già công năng thân sụt giảm, nên lấy thanh bổ làm chủ, trợ thanh thử giải nhiệt hộ vị ích tý. nữ giới trong thời kỳ kinh nguyệt hoặc sau khi sinh, mặc dầu thời tiết nóng nhưng nên ỉ eo các loại thực phẩn tính lạnh mát nhằm phòng ngừa nảy sinh bệnh tật.
Trứng chiên cà chua phù hợp sử dụng trong tiết Mang chủng
Một vài món ăn thức uống hợp sử dụng trong tiết Mang chủng:
Trứng chiên cà chua: sinh tân chỉ khát, dưỡng tâm an thần.
Nấm hương xào bí đao: hữu ích trường vị, sinh tân trừ phiền.
Ngũ vị câu kỷ ẩm (chích dấm ngũ vị tử 5g, câu kỷ tử 10g cắt nhuyễn cho vào nước sôi rồi cho thêm đường trắng khuấy đều để uống): tư thận âm, trợ thận dương.
TS.BS.Võ Trọng Tuân - Dương Thị Ngọc Lan
0 nhận xét:
Đăng nhận xét