Rối loạn tăng động giảm để ý là một trong những rối loạn phát triển thường gặp ở trẻ nít, nó có đặc điểm chung là trẻ có những hành vi hiếu động quá mức đi kèm sự suy giảm khả năng để ý, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng học tập và gây khó khăn trong quan hệ với mọi người. Theo thống kê, cứ 100 trẻ thì có từ 3 - 5 trẻ mắc chứng bệnh này với một số thể hiện được bắt đầu trước tuổi lên 7 và tỉ lệ mắc bệnh ở trẻ mỏ vào khoảng 5% và lứa tuổi hay mắc là từ 8 - 11, trai trẻ có khả năng mắc cao gấp 3 lần trẻ gái, khi trưởng thành bệnh có khuynh hướng giảm, ở tuổi 20 tỉ lệ mắc còn chừng 1% và ở tuổi luống tuổi là 0,5%. trẻ em xoành xoạch hiếu động, nhưng ở mức nào được coi là thông thường, còn mức nào bị coi là tăng động giảm để ý, có rất nhiều ba má vẫn còn mơ hồ về chứng bệnh này, có những đứa trẻ quá hiếu động, không bao giờ ngồi yên hay tụ hợp làm gì, nhưng ba má chúng lại nghĩ đó là điều rất thông thường mà không đưa con đi soát.
Những biểu hiện
Hiếu động quá mức:
Trẻ hoạt động liên tục, không có chốc lát ngơi nghỉ như có một chiếc máy ở trong người, chạy nhảy liên tiếp không biết mệt, nếu buộc phải ngồi xuống thì chúng cũng không ngừng nhúc nhắc, làm ồn, không màng đến lời dọa nạt của người lớn, không biết đến nguy hiểm.
Khả năng hội tụ rất kém:
Khả năng tập hợp của trẻ bị tăng động giảm chú ý rất kém, chúng không bao giờ chịu lắng nghe và làm theo chỉ dẫn hoặc thực hiện một việc gì đó trọn vẹn. Trẻ có thể xăm với rất nhiều thứ, nhưng không được lâu mà thường có xu hướng chuyển mau chóng từ gu này sang sở thích khác. Chúng thường bỏ dở giữa chừng khi đang làm một công việc, chỉ là một tiếng động nhỏ, hay một đồ vật lạ đặt trước mặt cũng có thể làm trẻ phân tâm khi học bài. Trẻ còn gặp khó khăn trong giao tiếp với người khác, đôi khi đang trò chuyện nhưng đề nghị nhắc lại thì trẻ cũng không nhớ.
Ảnh minh họa
Trẻ mắc chứng này sẽ gặp khó khăn trong việc chú ý ngay cả khi đang bị người lớn nhắc. Trẻ nói là đang nghe lời bạn, nhưng khi được yêu cầu lặp lại lời của bạn, trẻ sẽ không biết nói gì.
Thực ra trẻ tăng động giảm để ý không hề kém sáng dạ so với các bạn khác, nhưng chính sự suy giảm khả năng chú ý lại là duyên do dẫn đến kết quả học hành sút kém.
Chứng tăng động giảm để ý sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến học tập, hành vi và tính cách trong ngày mai của trẻ.
vội vã, bồng bột:
Phần lớn những trẻ này thường có tính vội vã, cấp, bất cẩn và bồng bột. Trẻ thường giải đáp khi người khác chưa hỏi xong, khó chờ đến lượt mình và hay phá đám trong khi người lớn trò chuyện hoặc các bạn cùng lớp đang chơi đùa. Sự hấp tấp, xốc nổi cũng làm cho trẻ dễ mắc lỗi khi làm bài tập hay thực hiện những công việc khác.
Chậm phát triển ngôn ngữ:
Một nét khá trội trong Phần lớn những trẻ tăng động giảm chú ý hay gặp phải đó là chậm phát triển về tiếng nói. Những trẻ này phát triển khả năng nói thường ngày trong thời đoạn đầu, nhưng về sau sẽ chậm lại và thường gặp phải các vấn đề về cấu trúc câu hay khả năng diễn đạt bằng lời nói.
Dễ nổi giận, khó kềm chế được cảm xúc:
Trẻ bị hội chứng tăng động giảm chú ý thường dễ nổi xung, giận dữ, khó kiềm chế được xúc cảm, vì thế rất dễ dẫn tới xô xát, đánh bạn hoặc làm thương tổn ngay cả những người nhà trong gia đình. Bên cạnh đó, tính cách này làm cho trẻ không có bạn thân hoặc bị bạn bè xa lánh.
Nên làm gì?
Khi con có những diễn tả như trên thì bố mẹ nên đưa con tới các chuyên khoa tâm lý, tâm thần để được thăm khám và kết luận.
Giáo dục hành vi cho con: phương pháp điều trị hiệu quả nhất đối với trẻ tăng động giảm để ý. Nên trao đổi với thầy cô để nhận được sự giúp đỡ trong việc giáo dục hành vi cho trẻ, cần cho trẻ ngồi bàn trước tiên nhằm tránh sự phân tâm bởi hoạt động của các bạn phía trên.
Trẻ tăng động giảm chú thường có lòng tự tôn rất cao nên chi đừng bao giờ chê bai hay quát trẻ, đặc biệt là khi có mặt người khác vì có thể làm trẻ phát sinh tư tưởng chống đối. Nếu khen ngợi khi trẻ có những hành vi đúng đắn, trẻ sẽ làm theo lời khen, đặc biệt hiệu quả khi thầy cô khen ngợi trước lớp.
Chỉ nên hứa hẹn khi chắc chắn có thể làm được , bởi vì trẻ tăng động giảm để ý rất dễ thất vọng và chán nản. Khuyến khích trẻ dự các hoạt động tập thể, chơi thể thao ngoài trời hoặc luyện tập các môn võ để đoàn luyện tính kỷ luật và khả năng tụ hội.
Dùng những lời lẽ đơn giản, cụ thể thay vì nói chung chung, núm tạo cho con các thói quen tốt bằng cách cho con ăn, nhắc con đi ngủ, thức dậy đúng giờ. Tốt nhất không nên xem ti vi, nói chuyện, hay đặt những đồ vật lạ trên bàn trong khi trẻ đang học bài.
BS. HỒ VĂN CƯNG
